Kolaps ključnog sistema atlantskih morskih struja vjerovatniji je nego što se ranije procjenjivalo, što bi moglo da ima teške posljedice po Evropu, Afriku i sjevernu, centralnu i južnu Ameriku, pokazuju rezultati studije.
Riječ je o Atlantskoj meridijanskoj cirkularnoj struji (AMOC), jednom od najvažnijih dijelova globalnog klimatskog sistema, koji je već najslabiji u posljednjih 1.600 godina usljed klimatskih promjena.
Naučnici su još 2021. godine uočili znake približavanja kritičnoj tački, a poznato je da je ovaj sistem i ranije u istoriji Zemlje doživljavao kolaps, pišu mediji.
Nova studija, objavljena u časopisu „Sajens advansis“, kombinovala je stvarna mjerenja sa klimatskim modelima kako bi utvrdila najpouzdanije projekcije.
Rezultati ukazuju na usporavanje AMOC-a od 42 do 58 odsto do 2100. godine, što bi gotovo izvjesno vodilo ka njegovom kolapsu.
AMOC prenosi tople vode iz tropskih krajeva ka Evropi i Arktiku, gdje se one hlade i poniru, stvarajući dubinske struje.
Kolaps te struje mogao bi da izazove pomjeranje tropskog pojasa padavina, ugrozi proizvodnju hrane za milione ljudi, dovede do ekstremno hladnih zima i sušnih ljeta u zapadnoj Evropi, kao i dodatnog porasta nivoa mora za 50 do 100 centimetara duž Atlantskog okeana.
Vođa istraživanja Valentin Portman iz istraživačkog centra u Bordou izjavio je da rezultati pokazuju veće slabljenje sistema nego što sugeriše prosjek klimatskih modela, što znači da je AMOC bliži kritičnoj tački.
Klimatolog Štefan Ramstorf iz Instituta za istraživanje klimatskih uticaja u Potsdamu ocijenio je nalaze kao „veoma zabrinjavajuće“, ističući da se pesimističniji modeli, koji predviđaju snažno slabljenje do kraja vijeka, pokazuju kao realističniji.
On je upozorio da bi kritična tačka nakon koje kolaps postaje neizbežan mogla da bude dostignuta već sredinom ovog vijeka, dodajući da bi takav scenario trebalo izbjeći „po svaku cijenu“, s obzirom na ogromne posljedice.
Usporavanje AMOC-a povezano je sa ubrzanim zagrevanjem Arktika, zbog čega se voda sporije hladi i tone, dok povećane padavine dodatno smanjuju gustinu površinskih voda, stvarajući povratnu spregu koja dodatno usporava sistem.
Iako je precizno predviđanje otežano zbog složenosti i prirodnih varijacija sistema, naučnici smatraju da je značajno slabljenje izvjesno već u narednim decenijama.
Dodatni problem predstavlja činjenica da klimatski modeli ne uzimaju u obzir otapanje ledenog pokrivača na Grenlandu, što dodatno razblažuje okeansku vodu i može da ubrza proces, zbog čega bi stvarna situacija mogla da bude još nepovoljnija nego što trenutne procjene pokazuju.
