Novi evropski sistem ulaska i izlaska (EES), koji je u punoj upotrebi na spoljnim granicama šengenskog prostora od 10. aprila 2026, donio je značajne promjene za putnike iz BiH i drugih zemalja koje nisu članice EU.
Međutim, ono što mnogi građani još uvijek ne znaju jeste da se obvezna biometrijska registracija ne odnosi na sve putnike, izvještava „GPMaljevac„.
Prema zvaničnim informacijama Evropske komisije, EES se prvenstveno odnosi na građane trećih zemalja koji ulaze u šengenski prostor na kratkotrajni boravak, odnosno do 90 dana u periodu od 180 dana.
To znači da građani Bosne i Hercegovine koji imaju samo bh. pasoš i putuju kao turista ili u posjetu porodici u Hrvatskoj, Sloveniji, Austriji ili Njemačkoj podliježu EES registraciji prilikom prelaska spoljašnje šengenske granice.
Sa druge strane, građani BiH koji imaju važeću dozvolu boravka izdatu u Njemačkoj, Austriji, Sloveniji, Hrvatskoj ili nekoj drugoj zemlji koja primjenjuje EES izuzeti su od registracije u ovom sistemu.
Na primjer, državljanin/ka BiH koji živi i radi u Sloveniji te ima važeću slovenačku dozvolu boravka prilikom putovanja u Bosnu i Hercegovinu i povratka ne mora proći biometrijsku registraciju putem EES-a.
Isto pravilo vrijedi i za osobe koje imaju važeću dugoročnu vizu, odnosno vizu tipa D, izdatu u zemlji koja primjenjuje EES.
Građani Evropske unije, kao i državljani Islanda, Lihtenštajna, Norveške i Švajcarske, izuzeti su od registracije. Stoga državljanin/ka Bosne i Hercegovine koji istovremeno ima hrvatsko ili slovenačko državljanstvo i putuje s odgovarajućim dokumentom države članice EU ne podliježe registraciji putem EES-a.
Posebna pravila primjenjuju se i na članove porodice građana Evropske unije. Državljani trećih zemalja koji imaju odgovarajuću boravišnu iskaznicu ili dozvolu boravka kao članovi porodice građana EU takođe mogu biti izuzeti od registracije putem EES-a. Samo sklapanje braka s građaninom EU, bez odgovarajućeg dokumenta, ne znači automatsko izuzeće od registracije.
Važno je naglasiti da se izuzeće od EES-a ne odnosi na sve evropske dozvole boravka. Na primjer, osobe koje imaju samo boravišnu dozvolu izdatu u Irskoj ili Kipru nisu automatski izuzete od EES-a tokom kratkotrajnog putovanja u šengenski prostor.
Kada su u pitanju djeca mlađa od 12 godina, ona nisu u potpunosti izuzeta od EES sistema. Njihovi se podaci bilježe, ali im se ne uzimaju otisci prstiju.
Za putnike obuhvaćene EES-om, sistem elektronski bilježi ulazak i izlazak, fotografiju lica i, prema relevantnim pravilima, otiske prstiju. Time je zamijenjen raniji način evidentiranja prebivališta pečatima u pasošu.
Izuzeće od registracije putem EES-a ne znači izuzeće od redovn granične kontrole. Putnici i dalje moraju imati odgovarajuće putne dokumente, a oni koji se pozivaju na status boravka moraju predstaviti važeću boravišnu dozvolu ili dugoročnu vizu, napominje „GPMaljevac“.
