Administracija Donalda Trampa upozorila je Ukrajinu i evropske saveznike da bi SAD mogle da obustave razmenu obaveštajnih podataka i evropsku nabavku američkog oružja za Ukrajinu. Uslov je da Kijev prekine napade dugog dometa na ruske energetske objekte. Dvojica evropskih zvaničnika potvrdila su ovu informaciju Si-En-Enu (CNN).
Tokom vikenda, Stejt department i Pentagon uputili su upozorenja ukrajinskim i evropskim zvaničnicima, dok je američka vojska direktno kontaktirala komandante u Ukrajini.
Još jedan izvor upućen u situaciju potvrdio je da su SAD zapretile obustavom razmene obaveštajnih podataka. „Fajnenšel tajms” je prvi izvestio o pretnjama obustavom saradnje i nabavke naoružanja. „Zovu Kijev… Zovu sve u Evropi”, rekao je jedan od zvaničnika koji je primio poziv iz Ministarstva odbrane SAD.
Pozadina američkog ultimatuma
Pretnje stižu u trenutku kada je predsednik Donald Tramp izuzetno ljut na ukrajinskog predsednika Volodimira Zelenskog zbog napada na ruske rafinerije. Tramp već dugo smatra da je rat između Ukrajine i Rusije odgovoran za rast cena dizela na svetskom tržištu i zahtevao je od obe strane da prekinu napade na energetske objekte. Visokim cenama doprineo je i sukob SAD sa Iranom.
Ranije u nedelju, Tramp je objavio da su se Rusija i Ukrajina dogovorile o onome što je nazvao „energetskim primirjem”. Izvor blizak Zelenskom tvrdi da je takav razvoj događaja predstavljao iznenađenje. „Ukrajina podržava prekid vatre i važno je da ga i Rusija podrži. Čekamo detalje od američke strane”, napisao je Zelenski na mreži X nakon Trampove objave.
Today, there was a statement from the President of the United States that an energy ceasefire has been secured. This is good news for everyone – and it is important that it become reality.
Unfortunately, Ukrainian skies have been infested with Russian “shaheds” all day today. There have been glide bomb strikes and strikes on our energy infrastructure too. A power plant in Kharkiv was attacked this evening.
Overall, this past week alone, the Russians have carried out more than 200 strikes on our electricity generation and transmission facilities in Ukraine, and another 17 strikes this week targeted gas and oil facilities. They have killed more than 150 of our people, and more than 700 people have been wounded.
Ukraine has proposed many de-escalatory steps. Putin had one answer to all of them – “nyet.” We do hope that he will finally say something to America, Ukraine, and the entire world that will lead to a real and dignified peace.
Ukraine wants peace. The question is whether Russia does. The Armed Forces of Ukraine have received all the appropriate orders. We are awaiting clear details of the dialogue between America and Russia – and we expect Putin to follow through on what President Trump said.
— Volodymyr Zelenskyy / Володимир Зеленський (@ZelenskyyUa) October 11, 2026
Šta obustava pomoći znači za Kijev
Jedan evropski zvaničnik izjavio je za CNN da su razmena obaveštajnih podataka i nabavka oružja „ključni” za Ukrajinu. On je opisao tu pretnju kao „tužan dan” za Kijev i njegove saveznike. Ukoliko se pretnje SAD ostvare, posledice po odbranu Ukrajine bile bi trenutne.
Američki obaveštajni podaci su ključni za odbranu Ukrajine od ruskih balističkih raketa jer otkrivaju lokacije lansera, kao i ciljeve i vreme napada. S druge strane, obustava nabavke naoružanja, koja se sprovodi putem mehanizma PURL (Lista prioritetnih potreba Ukrajine), najteže bi pogodila isporuke presretača za sistem „Patriot”. Ukrajini ionako kritično nedostaju te rakete, naročito s obzirom na to da je Rusija pojačala raketne napade i napade dronovima širom zemlje.
Prema rečima drugog evropskog zvaničnika koji je govorio za CNN, NATO tokom vikenda nije zabeležio nikakve promene u programu PURL. Ovo nije prvi put da Trampova administracija pribegava takvim merama.
Razmena obaveštajnih podataka sa Ukrajinom već je bila obustavljena u martu 2025. godine, nakon napetog sastanka Zelenskog i Trampa u Ovalnom kabinetu. Saradnja je kasnije obnovljena nakon što je Ukrajina prihvatila američki predlog o primirju tokom pregovora u Saudijskoj Arabiji.
Zatezanje odnosa između Trampa i Zelenskog
Ove pretnje će dodatno zakomplikovati već zategnute odnose između Trampa i Zelenskog.
Dvojica predsednika su se poslednjih dana sukobila povodom sporazuma koji su SAD postigle sa ruskim predsednikom Vladimirom Putinom o isporuci ruskog dizela na tržište. Jedan američki zvaničnik je prethodno izjavio za Si-En-En (CNN) da su upravo stalni ukrajinski napadi na rafinerije delimično podstakli Trampa da sklopi taj sporazum.
Tramp je u subotu sugerisao da bi Ukrajina trebalo da zameni Zelenskog i dobije novog lidera.
