Evropa završava uvođenje novog sistema za kontrolu granica, poznatog kao Entry/Exit System (EES), ali već sada dolazi do ozbiljnih poremećaja na aerodromima širom Šengen zone.
Novi sistem i prvi problemi
EES je uveden u oktobru 2025. godine i trebalo bi da bude u potpunosti implementiran do 10. aprila. Riječ je o biometrijskom sistemu koji zamjenjuje pečatiranje pasoša i koristi otiske prstiju i prepoznavanje lica za evidenciju ulazaka i izlazaka iz EU.
Drastično duža čekanja
Zbog obavezne registracije svih putnika koji nisu državljani EU, vrijeme obrade na graničnim kontrolama povećano je i do 70 odsto.
Na pojedinim aerodromima situacija je već izmakla kontroli. U Ženevi su zabilježena čekanja do tri sata, dok je aerodrom u Lisabonu bio primoran da privremeno obustavi primjenu sistema nakon što su redovi dostigli pet sati, što je dovelo do propuštenih letova. Čak i u manje opterećenim terminima, putnici prijavljuju čekanja od oko sat vremena, piše BBC.
Ljeto donosi dodatni pritisak
Stručnjaci upozoravaju da bi situacija mogla postati još teža tokom ljetne turističke sezone, kada se očekuje značajno povećanje broja putnika.
Preporuka je da putnici planiraju dolazak na aerodrom najmanje četiri sata ranije, posebno ako putuju preko velikih evropskih čvorišta ili imaju presjedanja.
Tehnički i organizacioni problemi
Dodatni problem predstavlja činjenica da ni putnici koji su već registrovani u sistemu nisu izuzeti od čekanja, jer svi moraju proći kroz iste kontrole.
Tehnički kvarovi na biometrijskim kioscima, kao i nedostatak graničnog osoblja, dodatno usporavaju proces. U nekim slučajevima, vlasti su bile primorane da privremeno vrate ručne kontrole kako bi smanjile gužve.
Ko je pogođen sistemom
EES se odnosi isključivo na državljane zemalja van EU koji ulaze u Šengen zonu. Države koje nisu dio Šengena, poput Irske i većine balkanskih zemalja, nisu obuhvaćene ovim sistemom.
Jednom prikupljeni biometrijski podaci čuvaju se tri godine.
Sljedeći korak: ETIAS
EES predstavlja uvod u novi sistem ETIAS, koji bi trebalo da bude uveden krajem 2026. godine i koji će zahtijevati prethodno odobrenje za putovanje za državljane zemalja kojima nije potrebna viza.
Savjeti za putnike
Dok se sistem ne stabilizuje, putnicima se savjetuje da pažljivo planiraju putovanja, prate informacije avio-kompanija i aerodroma i, ukoliko je moguće, izbjegavaju najopterećenije periode tokom ljeta.
(Nezavisne)
