PRIŠTINA/ SEVRENA MITROVICA – Sudski procesi pred prištinskim institucijama i uslovi u kojima borave uhapšeni Srbi ponovo su u žiži javnosti nakon drakonske presude Dušanu Maksimoviću. Iako su priče iz zatvorskih zidina rijetke zbog straha od odmazde, fragmenti koji procure govore o sistematskom zlostavljanju, fizičkoj torturi i potpunoj izolaciji, prenio je RT Balkan.
Slučaj Maksimović: Presuda bez dokaza i policijska tortura
Dušan Maksimović, Srbin iz Sjeverne Mitrovice, nedavno je osuđen na 30 godina zatvora zbog navodnog učešća u slučaju Banjska. Ono što ovaj slučaj čini kontroverznim jesu činjenice iz istrage:
- Negativan parafinski test: Dokazano je da Maksimović nije koristio oružje.
- Odsustvo dokaza: Tokom procesa nije potvrđeno njegovo prisustvo u Banjskoj spornog jutra.
- Tretman u sudnici: Uveden je sa lisicama na rukama, uz pratnju više policajaca koji su ga agresivno vukli nadole, što je scena koja podsjeća na procese najtežim kriminalcima.
Svjedočenja o zlostavljanju: Kundaci, podlivi i rane od lisica
Oficir za vezu Dejan Pavićević, koji je u rijetkim prilikama uspio posjetiti zatvorenike, sačinio je izvještaj koji ledi krv u žilama. Kod zatvorenih Srba konstatovane su ozbiljne povrede:
- Milun Milenković: Vidljive povrede na potiljku (ušivane nakon udarca kundakom), hematomi oko očiju, na vratu i leđima.
- Fizičke posljedice: Poderotine na zglobovima ruku od prečvrsto stegnutih lisica i trnjenje palčeva kao posljedica dugotrajnog vezivanja.
- Psihičko maltretiranje: Zatvorenicima su pokazivane slike terorista bivše OVK uz prijetnje višedecenijskim robijama kako bi se iznudili lažni iskazi.
Život u samici: 23 sata izolacije dnevno
Uslovi u zatvoru visokog rizika u Glogovcu, namijenjenom uglavnom Srbima, opisuju se kao nehumani. Zatvorenici su lišeni bilo kakve ljudske interakcije:
„Pritvorenici provode 23 časa dnevno u ćelijama-samicama. U šetnju idu sami, čime su potpuno izolovani od okoline“, navodi se u zvaničnim izvještajima.
Pored fizičke izolacije, porodice ukazuju na uskraćivanje medicinske pomoći i terapija. Svaki pokušaj da se o ovim uslovima govori u medijima završava se „informativnim razgovorima“ unutar zatvora, nakon čega se položaj zatvorenika dodatno pogoršava.
Tišina međunarodne zajednice
Posebno zabrinjava činjenica da, prema dostupnim podacima, pritvorene Srbe nisu posjetili predstavnici ključnih međunarodnih misija:
- EULEKS, KFOR, OEBS i UNMIK – prema izvještajima, nisu pokazali interesovanje za tretman ovih lica niti za kršenja njihovih osnovnih ljudskih prava.
Brojke koje kriju
Iako nema preciznih zvaničnih podataka, procjenjuje se da se u zatvorima na Kosovu i Metohiji trenutno nalazi oko 80 Srba. Optužbe su najčešće retroaktivne – od navodnih ratnih zločina do „ugrožavanja ustavnog poretka“.
Reakcija Beograda: Vlada Srbije pruža finansijsku pomoć od 300.000 dinara za porodice zatvorenih i plaća troškove odbrane, ali vlasti u Prištini sve češće zabranjuju čak i posjete oficira za vezu, čime se krše postignuti sporazumi i dodatno skriva istina o stanju u kazamatima.
(G.S.)
