Lužički Srbi, poznati i kao Severni Srbi, su stari zapadnoslovenski narod, koji danas naseljava severoistočni deo Nemačke, pre svega pokrajine Saksonija i Brandenburg. Ova oblast je od kasne antike poznata kao Lužica, ili na nemačkom jeziku Sorbenland – zemlja Srba.
U svom najnovijem putopisu, Ivan Andrejić nas vodi na tajnstven sever Nemačke, a na svom blogu donosi priču o mestima koja osvajaju dušu i fotoaparat.
Enigma koja i dalje čuči na ovim prostorima
Nekada skup mnogobrojnih slovenskih plemena na severu današnje Nemačke, Lužički Srbi danas broje tek nešto više od 105.000 građana.
I dan danas, bez obzira na mali broj preostalih Lužičkih Srba u Nemačkoj, preko devedeset odsto svih geografskih naziva reka, gradova i jezera u nemačkim pokrajinama Saksoniji, Branderburgu, Pomeraniji i drugim delovima severa i istoka Nemačke nosi srpska imena -od Kamenice do Bele Gore i Bele Vode, sve do Drenova i Trnova, a i sama nemačka prestonica, Berlin, je slovenskog porekla – od reči Brljin po tamošnjim barama. Pruski vladari, nakon proterivanja Lužičkih Srba, menjali su i germanizovali sve ove toponime. U većini ovih mesta više nema Srba, osim u Lužici – ostatku nekada moćne srpske države, koja je cvetala između V i X veka naše ere.
Velika je enigma o samom poreklu Severnih Srba i kakve oni veze imaju sa nama. Naučnici su razvili najmanje dve teorije o ovom pitanju. Prva tvrdi da su se Srbi naselili u kasnoj antici iz zajedničke postojbine, koja se nalazila negde između Rusije i Ukrajine. Ovaj moćni ratnički narod preuzeo je germanske teritorije kada su germanska plemena poput Sveva i Vandala napustila te prostore, ostavljajući područje slabije naseljenim.
Nasuprot ovoj, druga teorija sugeriše da su Srbi oduvek živeli na tim prostorima i da je upravo ta oblast njihova prapostojbina.
Prva teorija je uglavnom prihvaćena među zapadnim, posebno nemačkim naučnicima. S druge strane, druga teorija, koju podržavaju mnogi današnji istoričari, ne posustaje i sve više dobija na značaju. Ona se oslanja na rad vizantijskog cara i pisca Konstantina Porfirogenita iz 10. veka, koji u svom delu „O upravljanju državom“ navodi da su balkanski Srbi potekli iz zemlje Bojke, koja se na zapadu graničila sa Franačkom, a na istoku sa današnjom Poljskom, i da su tu Srbi „prebivali od samog početka.“ Ova lokacija se poklapa sa mestima na kojima ih nalazimo danas, u Istočnoj Nemačkoj.
Lužičani i dalje s tugom prepričavaju ovu legendu
Moćni savez Venda (Srba, Slovena) vladao je ovim teritorijama i imao brojne utvrđene gradove, uključujući Stargrad (danas Oldenburg, blizu granice sa Danskom), kao i Lupek (danas Libek na Baltiku), sve do svoje prestonice i najveće luke na Baltičkom moru, Vinete, od koje danas nema ni traga.
Lužičani i danas s tugom prepričavaju drevnu legendu o deobi dvojice sinova moćnog kneza Dervana iz Bodriča. Braća odlučuju da se podele: jedan ostaje sa narodom u Polablju, dok se drugi, zajedno s delom naroda, seli daleko na jug.
Ovu legendu potvrđuje i Porfirogenit, koji smatra da su balkanski Srbi potomci drugog brata. Zapisuje da se narod naselio na prostranstvima Neretve, Zahumlja, Trebinja, ali posebno u Zetskoj dolini i današnjim crnogorskim Brdima. Tako su Lužički Srbi zapravo položili temelje buduće srpske države.
Poznati srpski general u Prvom svetskom ratu, Pavle Jurišić Šturm, po poreklu je bio Lužički Srbin. A mnogi istoričari tvrde da je najpoznatija Lužička Srpkinja ikada – Katarina Velika, koja je rođena u Pruskoj u mestu Zerbst – Lužičko Srbište.
Drevni srpski grad
Ono što je zanimljivo, jeste da bez obzira na istorijske činjenice, legende ili mitove, danas ipak imamo priliku da bar turistički posetimo ,“zaboravljene rođake“ u Nemačkoj. Današnja Lužička Srbija ima brojne kulturno-istorijske spomenike i gradove – muzeje na otvorenom koje vredi posetiti.
Jedan od njih je svakako Bautzen, odnosno drevni srpski grad Budušin. To je ujedno i prestonica Lužice i idealna tačka iz koje možete posetiti i sva ostala sela, zamkove i prirodne lepote.
Ono što će svakako obradovati „balkanske Srbe“ jeste činjenica da je ovaj deo Nemačke najjeftiniji, nije turistički toliko posećen, tako da ćete biti u prilici da nađete smeštaj već od 30 evra, što nije moguće u ostalim delovima Nemačke. Cene hrane u marketima su slične kao i kod nas, a ručak za dvoje u restoranima u centru Bautzena možete naći već za dvadesetak evra.
Da li ste spremni da se upoznate sa davno zaboravljenim rođacima? Ništa vas ne sprečava.
Autor: Ivan Andrejić
