Miholjske zadušnice obilježavaju se u subotu, 10. oktobra, a posjeta grobovima najmilijih prilika je za molitvu i sjećanje na preminule.
Ipak, običaj iznošenja hrane na groblje često otvara pitanja: šta bi trebalo ponijeti, čemu služe žito i vino i da li se hrana zaista „namjenjuje“ pokojnicima?
Miholjske zadušnice prije svega treba da budu molitveni pomen, u čijem su središtu ljubav prema upokojenima i vjera u vaskrsenje, objašnjava sveštenik Stefan Jovanović iz Bogorodičine crkve u Zemunu. On ističe da hrana može da posluži kao okrepljenje prisutnima, ali da u njenom iznošenju treba imati mjeru i razumjeti simboliku onoga što se donosi na groblje.
Pokojnicima nije potrebna fizička hrana
Govoreći o običajima koji prate odlazak na groblje, sveštenik Stefan Jovanović naglašava da je najvažnije sa kakvom namjerom dolazimo na grobove svojih bližnjih.
„Ne postoji potpuna zabrana da se bilo šta odnese na groblje, ali treba imati dobro nastrojenje u tim stvarima. Zašto smo otišli na groblje? Otišli smo da ponesemo molitvu sa sobom, ljubav prema usnulom i ljubav prema Gospodu. Ako nosimo previše hrane, to često bude pokazatelj nečeg drugog“, kaže sveštenik.
Posebno ukazuje na običaj da se donijeta hrana „namjenjuje“ preminulima, uz objašnjenje da njima nije potrebna na način na koji je potrebna živima.
„Svjedoci smo da se u narodu hrana ‘namjenjuje’ usnulom. Usnulom fizička hrana uopšte nije potrebna, jer on u sadašnjem trenutku nema tijelo“, objašnjava Jovanović.
To, međutim, ne znači da prisutni ne mogu da se posluže hranom. Važno je, ističe, da se ne izgubi smisao okupljanja.
„Hrana se može ponijeti kao okrepljenje za prisutne, ali u svemu tome treba i te kako imati mjeru. Zna se šta se nosi na groblje: žito, koje ima simboliku vaskrsenja usnulih, i vino kojim se ono preliva. Ne treba previše širiti običaje preko toga, kako se molitveni skup ne bi pretvorio u nešto što ne bi trebalo da predstavlja“, poručuje sveštenik.
Zašto se na groblje nosi žito?
Žito koje se iznosi za Zadušnice ima duboko značenje u hrišćanskoj vjeri. Kako objašnjava Jovanović, njegova simbolika povezana je sa pšeničnim zrnom o kojem se govori u Svetom pismu.
„Simbolika je tu veoma bitna. Za Zadušnice iznosimo žito zato što se i u samom Svetom pismu govori o značaju pšeničnog zrna. Gospod na jednom mjestu kaže: ‘Ako zrno pšenično ne padne u zemlju, ostaće jedno, a ako padne u zemlju, daće mnogi rod.’ Time se pokazuje da, ako ne umre, ne može da donese mnogi rod“, objašnjava sveštenik.
Jovanović dodaje da ove riječi najprije govore o Hristovoj smrti i vaskrsenju, ali i o vjeri u budući život svakog čovjeka.
„Gospod tu prvo govori o samome sebi: da nije smrću pobijedio smrt, ne bi bilo ni naše vjere. Ali to se odnosi i na svakoga od nas: iako umremo, donijećemo mnogi rod u Carstvu Božijem. Sveti apostol Pavle takođe govori o tome da se sije ono što je smrtno, a vaskrsava ono što je duhovno“.
Simbolika vina, pogače i meda
Pored žita, na groblje se donosi i vino kojim se preliva žito. Jovanović objašnjava da i ono ima svoje mjesto u simbolici pomena, dok se pojedini običaji razlikuju od kraja do kraja.
„Druga stvar je vino kojim sveštenik preliva žito. Ono ima snažnu evharistijsku simboliku Tijela i Krvi Hristove. U nekim krajevima ponesu se i pogača ili med, što takođe ima svoju simboliku“, navodi sveštenik Stefan Jovanović.
(ŽenaBlic)
